Yarı Hermetik Kompresör Nedir, Neden Tercih Edilmeli ve Ne İşe Yarar?

Soğutma ve iklimlendirme sistemlerinin en kritik ekipmanlarından biri kompresördür. Kompresör, evaporatörden gelen düşük basınçlı soğutucu akışkanı sıkıştırarak sistem içerisindeki soğutma çevriminin devam etmesini sağlar.

Özellikle ticari ve endüstriyel soğutma uygulamalarında yaygın olarak kullanılan kompresör çeşitlerinden biri yarı hermetik kompresördür.

Peki, yarı hermetik kompresör nedir, nasıl çalışır, ne işe yarar ve neden tercih edilir?

Yarı Hermetik Kompresör Nedir?

Yarı hermetik kompresör, elektrik motoru ve sıkıştırma mekanizmasının aynı kapalı gövde içerisinde bulunduğu ancak gövdesinin gerektiğinde açılabildiği kompresör türüdür.

Hermetik kompresörlerden en önemli farkı, gövdesinin tamamen kaynakla kapatılmamış olmasıdır.

Yarı hermetik kompresörlerde gövde genellikle cıvatalı bir yapıya sahiptir. Bu sayede gerektiğinde kompresör açılarak;

• pistonlar,
• valfler,
• yataklar,
• krank mili,
• motor sargıları,
• yağlama sistemi

gibi iç parçalar kontrol edilebilir, bakım yapılabilir veya uygun koşullarda değiştirilebilir.

Bu özellik, özellikle yüksek kapasiteli ve uzun çalışma sürelerine sahip ticari soğutma sistemlerinde önemli bir avantaj sağlar.

Yarı Hermetik Kompresör Ne İşe Yarar?

Yarı hermetik kompresörün temel görevi, evaporatörden gelen düşük basınçlı soğutucu akışkan buharını sıkıştırarak yüksek basınçlı hale getirmektir.

Bu işlem sayesinde soğutucu akışkan kondenserde taşıdığı ısıyı dış ortama verebilir.

Temel soğutma çevrimi şu şekilde çalışır:

Evaporatör → Kompresör → Kondenser → Genleşme Elemanı → Evaporatör

Evaporatörden çıkan düşük basınçlı gaz yarı hermetik kompresöre girer. Kompresör bu gazı sıkıştırır ve basıncını yükseltir.

Yüksek basınçlı ve yüksek sıcaklıklı soğutucu akışkan daha sonra kondenser tarafına gönderilir.

Yarı Hermetik Kompresör Nasıl Çalışır?

Yarı hermetik kompresörlerin çalışma prensibi kullanılan sıkıştırma mekanizmasına göre değişebilir.

Soğutma sektöründe özellikle pistonlu yarı hermetik kompresörler oldukça yaygındır.

Pistonlu modellerde elektrik motoru krank milini döndürür. Krank mili pistonların silindir içerisinde ileri-geri hareket etmesini sağlar.

Bu hareket sırasında;

1. Düşük basınçlı soğutucu akışkan kompresör içerisine alınır.
2. Piston hareketiyle gazın hacmi küçültülür.
3. Gazın basıncı ve sıcaklığı yükselir.
4. Yüksek basınçlı gaz basma hattına gönderilir.

Bu işlem kompresör çalıştığı sürece sürekli olarak devam eder.

Yarı Hermetik Kompresör Neden Tercih Edilir?

Yarı hermetik kompresörlerin ticari ve endüstriyel soğutma sistemlerinde tercih edilmesinin en önemli nedenlerinden biri servis edilebilir yapıya sahip olmalarıdır.

Bunun yanında yüksek kapasite, dayanıklılık ve uzun süreli çalışma şartlarına uygunluk gibi önemli avantajlar sunabilirler.

1. Bakım ve Onarım Yapılabilir

Yarı hermetik kompresörün en önemli avantajı gövdesinin açılabilir olmasıdır.

Kompresör içerisinde meydana gelen bazı arızalarda cihazın tamamını değiştirmek yerine arızalı parça kontrol edilebilir ve uygun durumlarda değiştirilebilir.

Bu özellik özellikle yüksek kapasiteli ve maliyetli sistemlerde önemli bir avantajdır.

2. Ticari ve Endüstriyel Sistemlere Uygundur

Yarı hermetik kompresörler özellikle yüksek çalışma saatlerine sahip sistemlerde yaygın olarak tercih edilir.

Başlıca kullanım alanları arasında;

• soğuk hava depoları,
• dondurulmuş ürün depoları,
• market soğutma sistemleri,
• merkezi soğutma sistemleri,
• endüstriyel proses soğutma,
• gıda üretim tesisleri,
• lojistik ve depolama tesisleri

bulunur.

3. Yüksek Kapasite Seçenekleri Sunar

Yarı hermetik kompresörler küçük kapasitelerden yüksek kapasitelere kadar geniş bir ürün aralığında üretilebilir.

Bu nedenle ticari ve endüstriyel projelerde sistem kapasitesine uygun kompresör seçimi yapmak mümkündür.

Özellikle birden fazla kompresörün paralel çalıştığı sistemlerde yarı hermetik kompresörler sıkça kullanılabilir.

4. Uzun Süreli Çalışmaya Uygundur

Ticari soğutma sistemleri çoğu zaman günün büyük bölümünde çalışır.

Doğru seçilmiş ve uygun şartlarda çalışan yarı hermetik kompresörler uzun süreli işletme koşullarında güvenilir performans sağlayabilir.

Ancak kompresörün ömrü yalnızca mekanik yapısına bağlı değildir.

Sistem tasarımı, yağlama, evaporasyon sıcaklığı, kondenser sıcaklığı ve soğutucu akışkan şarjı da kompresör ömrünü doğrudan etkiler.

5. Servis Edilebilirlik İşletme Maliyetini Azaltabilir

Yüksek kapasiteli bir kompresörün tamamen değiştirilmesi önemli bir maliyet oluşturabilir.

Yarı hermetik kompresörlerde bazı mekanik ve elektriksel bileşenlerin servis edilebilmesi, belirli arıza durumlarında toplam bakım maliyetinin azaltılmasına yardımcı olabilir.

Bu nedenle uzun dönemli işletme maliyetleri açısından avantaj sağlayabilir.

Yarı Hermetik Kompresör Nerelerde Kullanılır?

Yarı hermetik kompresörlerin kullanım alanı oldukça geniştir.

Soğuk Hava Depoları

Pozitif ve negatif sıcaklık uygulamalarında uygun model seçildiğinde yarı hermetik kompresörler yaygın olarak kullanılabilir.

Market Soğutma Sistemleri

Market dolapları, dondurucu reyonları ve merkezi rack sistemlerinde yarı hermetik kompresörlerden yararlanılabilir.

Endüstriyel Soğutma Sistemleri

Üretim tesislerinde proses sıcaklığının kontrol edilmesi amacıyla kullanılan sistemlerde yaygın olarak tercih edilir.

Gıda Sektörü

Et, süt, dondurulmuş gıda, sebze ve meyve depolama tesislerinde soğuk zincirin korunması amacıyla kullanılabilir.

Chiller Sistemleri

Sistem tasarımına göre bazı chiller uygulamalarında yarı hermetik pistonlu veya vidalı kompresörler kullanılabilir.

Merkezi Soğutma Sistemleri

Birden fazla evaporatör veya soğutma noktasının aynı kompresör grubu tarafından beslendiği merkezi sistemlerde kullanılabilir.

Yarı Hermetik ve Hermetik Kompresör Arasındaki Fark Nedir?

İki kompresör arasındaki en önemli fark gövde yapısıdır.

Hermetik Kompresör

Motor ve kompresör mekanizması tamamen kaynaklı bir gövde içerisinde bulunur.

Gövde normal servis koşullarında açılmaz.

İç arızalarda çoğunlukla kompresör komple değiştirilir.

Yarı Hermetik Kompresör

Motor ve kompresör aynı gövde içerisindedir ancak gövde cıvatalı yapıdadır ve açılabilir.

Bu nedenle iç parçalar kontrol edilebilir ve bazı arızalarda onarım yapılabilir.

Genel olarak küçük ve orta kapasiteli sistemlerde hermetik kompresörler, daha yüksek kapasite ve servis edilebilirlik gerektiren ticari uygulamalarda ise yarı hermetik kompresörler tercih edilebilir.

Yarı Hermetik Kompresör ile Açık Tip Kompresör Arasındaki Fark Nedir?

Açık tip kompresörlerde elektrik motoru kompresör gövdesinin dışında bulunur ve kompresör harici bir motor tarafından tahrik edilir.

Yarı hermetik kompresörde ise motor ve kompresör aynı gövde içerisinde yer alır.

Bu nedenle yarı hermetik kompresörlerde dışarı çıkan motor mili bulunmaz ve mil keçesi kaynaklı kaçak riski açık tip sistemlere göre azaltılabilir.

Yarı Hermetik Kompresörlerin Avantajları Nelerdir?

Başlıca avantajları şunlardır:

• Servis edilebilir yapı
• Yüksek kapasite seçenekleri
• Ticari ve endüstriyel uygulamalara uygunluk
• Uzun çalışma sürelerine uygun tasarım
• Mekanik parçaların kontrol edilebilmesi
• Bazı iç parçaların değiştirilebilmesi
• Merkezi soğutma sistemlerine uygunluk
• Farklı çalışma sıcaklıklarına uygun modeller

Yarı Hermetik Kompresörlerin Dezavantajları Nelerdir?

Yarı hermetik kompresörlerin avantajlarının yanında bazı dezavantajları da bulunmaktadır.

Hermetik kompresörlere kıyasla genellikle;

• daha büyük,
• daha ağır,
• daha maliyetli,
• daha karmaşık,
• daha fazla servis bilgisi gerektiren

bir yapıya sahiptir.

Bakım ve onarım işlemlerinin uzman teknisyenler tarafından yapılması gerekir.

Yarı Hermetik Kompresör Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Doğru yarı hermetik kompresör seçimi sistem performansı açısından kritik öneme sahiptir.

Seçim sırasında aşağıdaki değerler birlikte değerlendirilmelidir:

Soğutma Kapasitesi

Sistemin ihtiyaç duyduğu gerçek soğutma yükü hesaplanmalıdır.

Kompresör yalnızca motor gücüne göre seçilmemelidir.

Evaporasyon Sıcaklığı

Kompresör kapasitesi evaporasyon sıcaklığına bağlı olarak önemli ölçüde değişebilir.

Bu nedenle soğuk odanın veya sistemin hedef çalışma sıcaklığı mutlaka dikkate alınmalıdır.

Kondenser Sıcaklığı

Kondenser çalışma sıcaklığı yükseldikçe kompresörün çalışma şartları ağırlaşabilir.

Bu nedenle dış ortam şartları ve kondenser kapasitesi önemlidir.

Soğutucu Akışkan

Her kompresör her soğutucu akışkanla çalışmaz.

Kompresörün kullanılacak soğutucu akışkana ve yağ tipine uygun olması gerekir.

Elektrik Beslemesi

Gerilim, frekans ve faz değerleri kompresörün elektrik özellikleriyle uyumlu olmalıdır.

Çalışma Zarfı

Kompresörün üretici tarafından belirtilen çalışma sınırlarının içerisinde kullanılması gerekir.

Yarı Hermetik Kompresör Neden Arızalanır?

Yarı hermetik kompresör arızalarının birçok nedeni olabilir.

En sık karşılaşılan nedenler arasında;

• sıvı soğutucu akışkan dönüşü,
• yağlama problemi,
• yüksek basma sıcaklığı,
• kirli kondenser,
• yetersiz hava akışı,
• yanlış soğutucu akışkan miktarı,
• yüksek veya düşük voltaj,
• faz problemleri,
• sistemde nem bulunması,
• kompresörün çalışma zarfı dışında kullanılması

bulunur.

Kompresör arızalandığında yalnızca kompresörü değiştirmek yeterli olmayabilir.

Arızaya neden olan sistem problemi mutlaka tespit edilmelidir.

Yarı Hermetik Kompresör Tamir Edilebilir mi?

Yarı hermetik kompresörlerin önemli avantajlarından biri tamir ve bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmış olmalarıdır.

Arızanın türüne bağlı olarak;

• valf plakaları,
• pistonlar,
• segmanlar,
• yataklar,
• motor sargıları,
• contalar,
• yağlama sistemi

gibi bileşenler kontrol edilebilir veya uygun koşullarda değiştirilebilir.

Ancak her arıza ekonomik olarak tamir edilmeye uygun olmayabilir.

Kompresörün genel durumu ve onarım maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.

Yarı Hermetik Kompresör Neden Önemlidir?

Yarı hermetik kompresörler, özellikle ticari ve endüstriyel soğutma sistemlerinde yüksek kapasite, dayanıklılık ve servis edilebilirliği bir arada sunan önemli kompresör türlerinden biridir.

Doğru seçilmiş bir yarı hermetik kompresör;

• sistem kapasitesinin karşılanmasına,
• uzun süreli çalışmaya,
• bakım imkanlarının artırılmasına,
• işletme sürekliliğinin korunmasına,
• sistem performansının devam ettirilmesine

katkı sağlayabilir.

Ancak yüksek performans ve uzun kompresör ömrü için sistemin bütün olarak doğru tasarlanması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Yarı hermetik kompresör nedir?

Yarı hermetik kompresör, motor ve sıkıştırma mekanizmasının aynı kapalı ancak açılabilir gövde içerisinde bulunduğu kompresör türüdür.

Yarı hermetik kompresör ne işe yarar?

Düşük basınçlı soğutucu akışkan gazını sıkıştırarak yüksek basınçlı hale getirir ve soğutma çevriminin devam etmesini sağlar.

Yarı hermetik kompresör neden tercih edilir?

Yüksek kapasite, servis edilebilirlik, uzun çalışma sürelerine uygunluk ve ticari soğutma sistemlerindeki kullanım avantajları nedeniyle tercih edilir.

Yarı hermetik kompresör nerelerde kullanılır?

Soğuk hava depoları, market sistemleri, merkezi soğutma tesisleri, endüstriyel prosesler ve gıda üretim tesislerinde yaygın olarak kullanılır.

Yarı hermetik kompresör tamir edilir mi?

Evet. Gövdesi açılabildiği için birçok iç parçası kontrol edilebilir ve uygun arıza durumlarında onarım yapılabilir.

Hermetik ve yarı hermetik kompresör farkı nedir?

Hermetik kompresör tamamen kaynaklı ve kapalıdır. Yarı hermetik kompresör ise cıvatalı gövdeye sahiptir ve servis amacıyla açılabilir.

Yarı hermetik kompresör negatif derecede çalışır mı?

Uygun model ve çalışma zarfına sahip yarı hermetik kompresörler düşük sıcaklık ve dondurucu uygulamalarında kullanılabilir. Her modelin çalışma sınırları farklıdır.