Kurutucu Filtre Nedir, Ne İşe Yarar?

Soğutma sistemlerinin verimli, güvenilir ve uzun ömürlü çalışabilmesi için sistem içerisindeki soğutucu akışkanın temiz ve mümkün olduğunca nemden arındırılmış olması gerekir. Sisteme giren nem, tortu ve yabancı partiküller zaman içerisinde genleşme elemanlarından kompresöre kadar birçok komponent üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.

Bu noktada sistemin korunmasında önemli görev üstlenen parçalardan biri kurutucu filtredir.

Peki, kurutucu filtre nedir, ne işe yarar ve soğutma sistemlerinde neden kullanılır?

Kurutucu Filtre Nedir?

Kurutucu filtre, soğutma ve iklimlendirme sistemlerinde soğutucu akışkan devresi içerisinde bulunan nemin, yabancı partiküllerin ve bazı zararlı kimyasal oluşumların tutulmasına yardımcı olan bir filtreleme elemanıdır.

Genellikle likit hattı üzerinde kullanılan kurutucu filtreler, soğutucu akışkanın genleşme elemanına ulaşmadan önce temizlenmesine yardımcı olur.

Kurutucu filtrenin içerisinde yalnızca mekanik bir filtre bulunmaz. Aynı zamanda nemi absorbe edebilen özel kurutucu maddeler de yer alır. Böylece sistem içerisindeki hem katı kirleticiler hem de nem kontrol altında tutulmaya çalışılır.

Bu nedenle kurutucu filtreyi yalnızca bir pislik tutucu filtre olarak değerlendirmek doğru değildir.

Kurutucu Filtre Ne İşe Yarar?

Kurutucu filtrenin temel görevi soğutma devresini kirleticilerden korumaktır. Ancak bu görev birkaç farklı başlık altında incelenebilir.

1. Sistem İçerisindeki Nemi Tutar

Soğutma sistemlerinde nem istenmeyen bir durumdur.

Montaj sırasında sistemin açık bırakılması, yeterli vakum yapılmaması, servis işlemleri veya çeşitli kaçaklar nedeniyle sistem içerisine nem girebilir.

Kurutucu filtrenin içerisindeki nem tutucu malzeme, soğutucu akışkan içerisindeki nemin tutulmasına yardımcı olur.

Bu durum özellikle genleşme elemanının sağlıklı çalışması açısından önemlidir.

2. Yabancı Partikülleri Filtreler

Boru tesisatı içerisindeki;

• metal parçacıkları,
• kaynak kalıntıları,
• oksitlenme sonucu oluşan partiküller,
• montaj sırasında sisteme giren yabancı maddeler

soğutma devresi içerisinde dolaşabilir.

Bu partiküllerin kapiler boru veya genleşme valfi gibi dar geçişlere ulaşması tıkanmalara neden olabilir.

Kurutucu filtre içerisindeki filtreleme yapısı, bu parçacıkların sistem içerisinde ilerlemesini sınırlandırmaya yardımcı olur.

3. Kompresörün Korunmasına Yardımcı Olur

Kompresör, soğutma sisteminin en kritik ve maliyetli komponentlerinden biridir.

Soğutucu akışkan devresi içerisindeki nem, kirleticiler ve kimyasal bozulmalar zaman içerisinde kompresör yağına ve kompresörün mekanik parçalarına zarar verebilir.

Kurutucu filtrenin doğru kullanılması, sistemin daha temiz çalışmasına katkıda bulunarak kompresörün korunmasına yardımcı olur.

Ancak kurutucu filtre, yanlış montajı veya yetersiz sistem bakımını telafi eden bir komponent değildir. Doğru vakum, doğru gaz şarjı ve temiz montaj uygulamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Soğutma Sisteminde Nem Neden Zararlıdır?

Soğutma devresi içerisinde bulunan nem birçok probleme yol açabilir.

Nem, düşük sıcaklıklarda özellikle genleşme elemanlarının dar geçişlerinde donarak akışın kısıtlanmasına neden olabilir.

Bunun yanında sistem içerisindeki nem;

• yağın özelliklerinin bozulmasına,
• korozyon oluşumuna,
• çeşitli asidik bileşiklerin meydana gelmesine,
• kompresörün zarar görmesine,
• genleşme elemanlarının tıkanmasına

katkıda bulunabilir.

Bu nedenle sistem montajında vakum işleminin doğru yapılması kadar uygun bir kurutucu filtre kullanılması da önemlidir.

Kurutucu Filtre Soğutma Sisteminde Nereye Takılır?

Standart soğutma uygulamalarında kurutucu filtre çoğunlukla likit hattına monte edilir.

Tipik bir sistemde akış sıralaması genel olarak;

Kondenser → Likit Deposu → Kurutucu Filtre → Gözetleme Camı → Genleşme Elemanı → Evaporatör

şeklinde olabilir.

Sistemin tasarımına göre bu sıralamada farklılıklar görülebilir.

Kurutucu filtrenin genleşme elemanından önce konumlandırılması, soğutucu akışkanın genleşme valfine veya kapiler boruya ulaşmadan önce filtrelenmesine yardımcı olur.

Kurutucu Filtre ile Gözetleme Camı Arasındaki İlişki

Kurutucu filtre ve gözetleme camı soğutma sistemlerinde birbirini tamamlayan iki önemli komponenttir.

Kurutucu filtre nem ve yabancı partiküllerin tutulmasına yardımcı olurken, gözetleme camı likit hattındaki soğutucu akışkanın durumunun gözlemlenmesine yardımcı olur.

Nem indikatörlü gözetleme camlarında sistem içerisindeki nem seviyesi hakkında da bilgi edinilebilir.

Ancak gözetleme camındaki renk değişimi veya kabarcık oluşumu tek başına kesin bir arıza teşhisi olarak değerlendirilmemelidir. Sistemin basınç, sıcaklık, superheat ve subcooling değerleri de kontrol edilmelidir.

Kurutucu Filtre Tıkanırsa Ne Olur?

Kurutucu filtre zaman içerisinde tuttuğu kirleticiler nedeniyle tıkanabilir veya akışa karşı aşırı direnç oluşturmaya başlayabilir.

Filtrede ciddi basınç kaybı oluşması sistem performansını doğrudan etkileyebilir.

Tıkalı bir kurutucu filtrede görülebilecek belirtiler arasında;

• filtrenin giriş ve çıkışı arasında belirgin sıcaklık farkı,
• filtre sonrasında ani sıcaklık düşüşü,
• likit hattında basınç kaybı,
• gözetleme camında kabarcık görülmesi,
• evaporatörün yeterince beslenmemesi,
• soğutma kapasitesinin düşmesi,
• kompresör çalışma süresinin uzaması

bulunabilir.

Ancak bu belirtilerin farklı soğutma sistemi problemlerinde de görülebileceği unutulmamalıdır.

Doğru teşhis için sıcaklık ve basınç ölçümleri birlikte değerlendirilmelidir.

Kurutucu Filtre Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Kurutucu filtreler sınırsız kullanım ömrüne sahip değildir.

Filtrenin değiştirilmesi gereken durumlar sistemin çalışma şartlarına ve yapılan servis işlemine göre değişebilir.

Özellikle;

• soğutma sistemi uzun süre atmosfere açık kaldığında,
• sistemde ciddi nem problemi tespit edildiğinde,
• kompresör arızası sonrasında sistem temizliği yapıldığında,
• kurutucu filtrede ciddi basınç kaybı oluştuğunda,
• filtre tıkanıklığından şüphelenildiğinde,
• büyük çaplı servis veya tesisat işlemlerinden sonra

kurutucu filtrenin durumu mutlaka değerlendirilmelidir.

Kompresör yanması gibi sistem içerisinde yoğun kirlenmeye neden olabilecek arızalarda ise standart bakım prosedürlerinin ötesinde sistem temizliği gerekebilir.

Kurutucu Filtre Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Her kurutucu filtre her soğutma sistemi için uygun değildir.

Doğru kurutucu filtre seçiminde aşağıdaki kriterler dikkate alınmalıdır:

Soğutucu Akışkan Tipi

Filtrenin kullanılacak soğutucu akışkan ve sistemdeki yağ ile uyumlu olması gerekir.

Bağlantı Çapı

Kurutucu filtrenin bağlantı çapı tesisattaki boru çapına uygun seçilmelidir.

Yanlış bağlantı çapı gereksiz basınç kayıplarına veya montaj problemlerine neden olabilir.

Soğutma Kapasitesi

Filtrenin kapasitesi sistemdeki soğutucu akışkan debisine uygun olmalıdır.

Sadece bağlantı çapına bakılarak kurutucu filtre seçmek doğru değildir.

Bağlantı Tipi

Soğutma sistemlerinde kaynaklı ve mekanik bağlantılı farklı kurutucu filtre seçenekleri kullanılabilir.

Seçim yapılırken sistemin tesisat yapısına uygun bağlantı tipi tercih edilmelidir.

Akış Yönü

Bazı kurutucu filtreler belirli bir akış yönüne göre tasarlanmıştır.

Filtre üzerindeki akış yönü işaretlerine uygun montaj yapılması gerekir.

Isı pompası gibi akış yönünün değişebildiği uygulamalarda ise uygulamaya uygun filtre yapısı seçilmelidir.

Büyük Kurutucu Filtre Kullanmak Daha İyi midir?

Her zaman değil.

Soğutma sistemlerinde komponentlerin gereğinden büyük seçilmesi otomatik olarak daha yüksek performans anlamına gelmez.

Kurutucu filtrenin sistem kapasitesine, soğutucu akışkan debisine ve boru çapına göre seçilmesi gerekir.

Amaç mümkün olan en büyük filtreyi kullanmak değil; yeterli filtrasyon ve nem tutma kapasitesini düşük basınç kaybıyla sağlayabilecek doğru filtreyi seçmektir.

Kurutucu Filtre Olmadan Soğutma Sistemi Çalışır mı?

Bir soğutma sistemi teknik olarak belirli şartlarda kurutucu filtre olmadan çalışabilir. Ancak özellikle ticari ve profesyonel soğutma uygulamalarında sistemin nem ve yabancı partiküllere karşı korunması açısından kurutucu filtre önemli bir güvenlik elemanıdır.

Küçük bir komponent olmasına rağmen;

• kompresör,
• genleşme valfi,
• kapiler boru,
• evaporatör

gibi sistemin çok daha önemli parçalarının korunmasına katkıda bulunur.

Bu nedenle kurutucu filtrenin sistem tasarımının ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmesi gerekir.

Kurutucu Filtre Montajında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Doğru ürün seçimi kadar doğru montaj da önemlidir.

Montaj sırasında;

• filtre üzerindeki akış yönüne dikkat edilmeli,
• boru hattına yabancı madde girmesi engellenmeli,
• kaynak sırasında filtrenin aşırı ısınmamasına dikkat edilmeli,
• bağlantılar kaçak açısından kontrol edilmeli,
• montaj sonrasında sistem uygun şekilde vakumlanmalı,
• doğru miktarda soğutucu akışkan şarj edilmelidir.

Özellikle kaynak işlemleri profesyonel servis prosedürlerine uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.

Kurutucu Filtre Neden Önemlidir?

Kurutucu filtre, soğutma sisteminin en büyük veya en pahalı komponentlerinden biri değildir. Buna rağmen sistem güvenilirliği açısından son derece önemli bir göreve sahiptir.

Doğru seçilmiş ve doğru monte edilmiş bir kurutucu filtre;

• sistem içerisindeki nemin azaltılmasına,
• yabancı partiküllerin tutulmasına,
• genleşme elemanlarının korunmasına,
• kompresörün daha sağlıklı çalışma şartlarında çalışmasına,
• sistem performansının korunmasına

katkıda bulunur.

Bu nedenle ticari ve endüstriyel soğutma sistemlerinde kurutucu filtre seçimi yalnızca bağlantı çapına göre değil, sistemin teknik özellikleri dikkate alınarak yapılmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Kurutucu filtre ne işe yarar?

Kurutucu filtre, soğutma devresindeki nemi ve yabancı partikülleri tutarak sistem komponentlerinin korunmasına yardımcı olur.

Kurutucu filtrenin tıkalı olduğu nasıl anlaşılır?

Filtrenin giriş ve çıkışı arasında anormal sıcaklık farkı veya basınç kaybı oluşması tıkanıklık belirtisi olabilir. Kesin teşhis için sistem basınçları ve sıcaklıkları birlikte ölçülmelidir.

Kurutucu filtre temizlenip tekrar kullanılabilir mi?

Soğutma sistemlerinde kullanılan birçok hermetik kurutucu filtre servis sırasında temizlenerek tekrar kullanılmak yerine yenisiyle değiştirilmek üzere tasarlanmıştır.

Kurutucu filtre gaz eksikliğine neden olur mu?

Sağlıklı çalışan bir kurutucu filtre gaz eksikliğine neden olmaz. Ancak ciddi şekilde tıkanmış bir filtre basınç kaybı oluşturarak gaz eksikliğine benzeyen çalışma belirtileri meydana getirebilir.

Kurutucu filtre ile gözetleme camı aynı şey midir?

Hayır. Kurutucu filtre nem ve partiküllerin tutulmasına yardımcı olur. Gözetleme camı ise likit hattındaki soğutucu akışkanın durumunun gözlemlenmesini sağlar.

Kurutucu filtre hangi hatta takılır?

Standart soğutma uygulamalarında çoğunlukla likit hattına ve genleşme elemanından önce monte edilir.