Hermetik Kompresör Nedir, Neden Tercih Edilmeli ve Ne İşe Yarar?

Soğutma ve iklimlendirme sistemlerinin en önemli bileşenlerinden biri kompresördür. Kompresör, soğutucu akışkanın sistem içerisinde dolaşmasını ve soğutma çevriminin devam etmesini sağlar. Günümüzde küçük ve orta kapasiteli birçok soğutma uygulamasında yaygın olarak kullanılan kompresör çeşitlerinden biri hermetik kompresördür.

Peki, hermetik kompresör nedir, nasıl çalışır, ne işe yarar ve neden tercih edilir?

Hermetik Kompresör Nedir?

Hermetik kompresör, elektrik motoru ile sıkıştırma mekanizmasının tamamen kapalı ve kaynaklı bir metal gövde içerisinde bulunduğu kompresör türüdür.

Motor ve kompresör mekanizması dış ortamla doğrudan temas etmez. Kompresör gövdesi fabrikada kapatıldığı için normal servis şartlarında içerisindeki mekanik parçalara erişim mümkün değildir.

Bu kapalı yapı sayesinde soğutucu akışkan kaçaklarının azaltılması, kompakt bir tasarım elde edilmesi ve çalışma sesinin düşürülmesi mümkün olur.

Hermetik kompresörler pistonlu, rotary veya scroll gibi farklı sıkıştırma mekanizmalarına sahip olabilir. “Hermetik” ifadesi kompresörün sıkıştırma yönteminden çok gövde yapısını ve motor-kompresör grubunun kapalı olmasını ifade eder.

Hermetik Kompresör Ne İşe Yarar?

Hermetik kompresörün temel görevi, evaporatörden gelen düşük basınçlı soğutucu akışkan buharını sıkıştırarak yüksek basınçlı hale getirmektir.

Bu işlem sayesinde soğutucu akışkanın kondenserde ısıyı dış ortama verebileceği çalışma koşulları oluşturulur.

Soğutma çevriminde temel akış şu şekilde gerçekleşir:

Kompresör → Kondenser → Genleşme Elemanı → Evaporatör

Evaporatörden çıkan düşük basınçlı gaz kompresöre girer. Hermetik kompresör, bu gazı sıkıştırarak basıncını ve sıcaklığını yükseltir. Daha sonra soğutucu akışkan basma hattından kondensere gönderilir.

Kondenserde ısı dış ortama atılır, akışkan sıvı hale gelir ve genleşme elemanından geçtikten sonra tekrar evaporatöre ulaşır.

Hermetik Kompresör Nasıl Çalışır?

Hermetik kompresörün içerisinde hem elektrik motoru hem de gazı sıkıştıran mekanik sistem bulunur.

Elektrik motoru çalışmaya başladığında kompresör mekanizmasını harekete geçirir. Kullanılan kompresör tipine göre soğutucu akışkan piston, scroll veya rotary mekanizma yardımıyla sıkıştırılır.

Evaporatörden gelen düşük basınçlı gaz kompresöre çekilir ve sıkıştırma bölmesine alınır. Burada hacmi azaltılan soğutucu akışkanın basıncı yükselir.

Yüksek basınçlı gaz daha sonra kompresörden çıkarak kondensere gönderilir.

Bu işlem sistem çalıştığı sürece sürekli olarak devam eder.

Hermetik Kompresör Neden Tercih Edilir?

Hermetik kompresörlerin soğutma sektöründe yaygın kullanılmasının temel nedeni kompakt, kapalı ve ekonomik bir yapıya sahip olmalarıdır.

Özellikle küçük ve orta kapasiteli sistemlerde birçok avantaj sağlayabilir.

Kompakt Yapı

Elektrik motoru ile kompresör mekanizmasının aynı gövde içerisinde bulunması, cihazın daha küçük ölçülerde tasarlanmasına olanak sağlar.

Bu özellik özellikle alanın sınırlı olduğu soğutma cihazlarında önemlidir.

Düşük Soğutucu Akışkan Kaçağı Riski

Motor mili dışarıya çıkmadığı için açık tip kompresörlerde bulunan mil keçesi gibi potansiyel kaçak noktaları bulunmaz.

Bu yapı, doğru üretim ve montaj koşullarında soğutucu akışkan kaçağı riskinin azaltılmasına yardımcı olur.

Sessiz Çalışma

Motor ve mekanik parçaların kapalı metal gövde içerisinde bulunması çalışma sesinin dış ortama aktarılmasını azaltabilir.

Bu nedenle hermetik kompresörler konut, market ve ticari soğutma uygulamalarında sık tercih edilir.

Düşük Bakım İhtiyacı

Hermetik kompresörün kapalı yapısı, normal kullanım sırasında mekanik parçalar üzerinde düzenli iç bakım yapılmasını gerektirmez.

Ancak bu durum sistem bakımına ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez. Kondenser, evaporatör, soğutucu akışkan miktarı ve elektrik değerlerinin düzenli kontrol edilmesi gerekir.

Ekonomik Çözüm

Seri üretime uygun yapısı sayesinde hermetik kompresörler özellikle küçük ve orta kapasiteli sistemlerde ekonomik bir çözüm sunabilir.

Hermetik Kompresör Nerelerde Kullanılır?

Hermetik kompresörlerin kullanım alanı oldukça geniştir. Başlıca kullanım alanları; ev tipi buzdolabı ve dondurucular, market dolapları, şişe soğutucular, ticari soğutma cihazları, küçük ve orta kapasiteli soğuk odalar, split klima sistemleri, ısı pompaları, su sebilleri ve çeşitli proses soğutma uygulamalarıdır.

Kullanılacak kompresörün kapasitesi ve çalışma aralığı uygulamaya göre seçilmelidir.

Hermetik Kompresörlerin Avantajları Nelerdir?

Hermetik kompresörler özellikle kompakt sistemlerde önemli avantajlara sahiptir. Başlıca avantajları kompakt tasarım, düşük ses seviyesi, daha az dış kaçak noktası, ekonomik yapı, kolay sistem entegrasyonu ve düşük rutin mekanik bakım ihtiyacıdır.

Ancak bu avantajların elde edilebilmesi için kompresörün doğru çalışma koşullarında kullanılması gerekir.

Hermetik Kompresörlerin Dezavantajları Nelerdir?

Hermetik kompresörlerin en önemli dezavantajı, gövdenin kaynaklı ve kapalı olmasıdır.

Kompresör içerisinde ciddi bir mekanik veya elektrik arızası meydana geldiğinde gövdenin açılarak standart saha şartlarında tamir edilmesi çoğunlukla mümkün veya ekonomik değildir. Bu nedenle birçok uygulamada arızalı kompresör komple değiştirilir.

Ayrıca çok yüksek kapasiteli veya yoğun servis gerektiren endüstriyel uygulamalarda yarı hermetik veya açık tip kompresörler daha uygun olabilir.

Hermetik ve Yarı Hermetik Kompresör Arasındaki Fark Nedir?

Hermetik ve yarı hermetik kompresörler arasındaki temel fark gövde yapısı ve servis edilebilirliktir.

Hermetik kompresörde motor ve kompresör mekanizması kaynaklı, tamamen kapalı bir gövde içerisindedir.

Yarı hermetik kompresörde ise gövde cıvatalı şekilde açılabilir. Bu nedenle valfler, pistonlar, motor ve bazı mekanik parçalar servis sırasında kontrol edilebilir veya değiştirilebilir.

Genel olarak küçük ve orta kapasiteli uygulamalarda hermetik kompresörler; daha yüksek kapasiteli ve servis edilebilirliğin önemli olduğu ticari veya endüstriyel uygulamalarda ise yarı hermetik kompresörler tercih edilebilir.

Hermetik Kompresör Seçerken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Hermetik kompresör seçimi yalnızca HP veya motor gücüne göre yapılmamalıdır.

Doğru seçimde soğutma kapasitesi, evaporasyon sıcaklığı, kondenser sıcaklığı, soğutucu akışkan tipi, elektrik beslemesi, uygulama sıcaklığı, kompresör çalışma zarfı ve kullanılan yağ tipi birlikte değerlendirilmelidir.

Örneğin aynı motor gücündeki iki hermetik kompresör farklı evaporasyon sıcaklıklarında önemli ölçüde farklı soğutma kapasitesi sağlayabilir.

Bu nedenle profesyonel kompresör seçiminde üreticinin kapasite tabloları ve çalışma zarfları dikkate alınmalıdır.

Her Hermetik Kompresör Her Soğutucu Akışkanla Çalışır mı?

Hayır.

Hermetik kompresörler belirli soğutucu akışkan ve yağ kombinasyonları için tasarlanır.

Farklı bir soğutucu akışkan kullanılması kompresörün çalışma basınçlarını, motor sıcaklığını, yağlama koşullarını ve kapasitesini değiştirebilir.

Bu nedenle kompresörde yalnızca üretici tarafından uygunluğu belirtilen soğutucu akışkanlar kullanılmalıdır.

Hermetik Kompresör Neden Arızalanır?

Hermetik kompresörler doğru sistem koşullarında uzun süre çalışabilir. Ancak kompresör arızalarının önemli bir bölümü kompresörden değil, sistem içerisindeki başka problemlerden kaynaklanabilir.

Örneğin sıvı soğutucu akışkan dönüşü, yüksek basma sıcaklığı, yetersiz yağlama, düşük veya yüksek voltaj, kirli kondenser, yanlış gaz şarjı, yetersiz hava akışı, sistemde nem bulunması ve kompresörün çalışma zarfının dışında kullanılması arızalara neden olabilir.

Bu nedenle arızalı bir hermetik kompresör değiştirilmeden önce kompresörün neden arızalandığının tespit edilmesi önemlidir.

Aksi halde yeni kompresörde de aynı problem tekrar oluşabilir.

Hermetik Kompresörde Sıvı Dönüşü Neden Tehlikelidir?

Kompresörler temel olarak gaz halindeki soğutucu akışkanı sıkıştırmak üzere tasarlanır.

Evaporatörden kompresöre yüksek miktarda sıvı soğutucu akışkan dönmesi mekanik hasara ve yağın özelliklerinin bozulmasına neden olabilir.

Bu nedenle sistemde superheat değerinin, genleşme elemanının ve soğutucu akışkan şarjının doğru olması önemlidir.

Gerekli uygulamalarda emiş akümülatörü gibi koruyucu ekipmanlar kullanılabilir.

Hermetik Kompresör Tamir Edilebilir mi?

Standart hermetik kompresörler kaynaklı gövdeleri nedeniyle saha şartlarında sökülerek bakım yapılmak üzere tasarlanmamıştır.

Elektriksel veya mekanik iç arızalarda genellikle kompresör komple değiştirilir.

Bu özellik, hermetik ve yarı hermetik kompresörler arasındaki en önemli farklardan biridir.

Hermetik Kompresör Neden Önemlidir?

Hermetik kompresörler küçük ve orta kapasiteli soğutma sistemlerinde kompakt tasarım, sessiz çalışma, düşük kaçak riski ve ekonomik kullanım avantajlarını bir arada sunar.

Doğru seçilmiş bir hermetik kompresör, soğutma sisteminin verimli ve güvenilir çalışmasında önemli rol oynar.

Ancak kompresörün ömrünü yalnızca ürün kalitesi belirlemez. Sistem tasarımı, montaj kalitesi, soğutucu akışkan miktarı, çalışma sıcaklıkları ve düzenli bakım da kompresör performansını doğrudan etkiler.

Sık Sorulan Sorular

Hermetik kompresör nedir?

Hermetik kompresör, elektrik motoru ve sıkıştırma mekanizmasının kaynaklı, tamamen kapalı bir metal gövde içerisinde bulunduğu kompresör türüdür.

Hermetik kompresör ne işe yarar?

Evaporatörden gelen düşük basınçlı soğutucu akışkan gazını sıkıştırarak yüksek basınçlı hale getirir ve soğutma çevriminin devam etmesini sağlar.

Hermetik kompresör neden tercih edilir?

Kompakt yapısı, düşük ses seviyesi, daha az kaçak noktası ve ekonomik olması nedeniyle özellikle küçük ve orta kapasiteli soğutma sistemlerinde tercih edilir.

Hermetik kompresör nerelerde kullanılır?

Buzdolapları, market dolapları, ticari soğutma sistemleri, klimalar, ısı pompaları ve uygun kapasitedeki soğuk oda uygulamalarında kullanılabilir.

Hermetik kompresör tamir edilir mi?

Kaynaklı ve kapalı gövdesi nedeniyle iç mekanik arızalarda genellikle komple değiştirilir. Bu yönüyle yarı hermetik kompresörlerden ayrılır.

Hermetik ve yarı hermetik kompresör arasındaki fark nedir?

Hermetik kompresör tamamen kapalıdır. Yarı hermetik kompresörün gövdesi açılabilir ve iç parçalarına bakım veya onarım yapılabilir.

Hermetik kompresör neden yanar?

Elektrik problemleri, yüksek çalışma sıcaklığı, yetersiz soğutma, sıvı dönüşü, yağlama problemi, yanlış gaz şarjı ve çalışma limitlerinin aşılması kompresör arızasına neden olabilir.